Droogte of niet, in Nederland komt vrijwel altijd water uit de kraan. Al sinds 1853, toen voor één cent de eerste emmer drinkwater uit de Zandvoortse duinen werd getapt. Maar die vanzelfsprekendheid staat steeds meer onder druk. Door klimaatverandering, economische groei en vervuiling komen de grenzen van onze drinkwatervoorziening in zicht. Hoe zorgen we ervoor dat er ook in 2050 voldoende schoon drinkwater beschikbaar is? In het Living Lab Strategisch Hart wordt gezocht naar nieuwe antwoorden op die vraag.
De urgentie is groot. De winning van grondwater loopt op sommige plekken tegen grenzen aan, bronnen raken vervuild en het ontwikkelen van nieuwe winlocaties kost veel tijd. Tegelijkertijd groeit de vraag naar water. De opgave vraagt daarom niet alleen om nieuwe technieken, maar ook om een andere manier van ontwikkelen en samenwerken.
Open vraag aan de markt
Voor drinkwaterbedrijf Vitens was dat aanleiding om de opgave anders aan te pakken. In plaats van een vooraf volledig uitgewerkt plan neer te leggen, stelde het bedrijf een open vraag aan de markt: help ons om sneller tot nieuwe drinkwaterbronnen en oplossingen te komen.
Daarvoor werd een consortium gevormd waarin kennis van watertechnologie, engineering, ontwerp, omgevingsvraagstukken, vergunningen en uitvoering samenkomt. Juist die combinatie maakt het mogelijk om de opgave vanaf het begin vanuit meerdere invalshoeken te bekijken.
Doordat de oplossing vooraf niet volledig vastligt, ontstaat ruimte om te testen, te leren en bij te sturen. Nieuwe inzichten kunnen direct worden meegenomen en keuzes kunnen onderweg worden aangepast.
Meer dan een technische opgave
Het Living Lab draait nadrukkelijk niet alleen om techniek. Een nieuwe drinkwaterbron moet uiteindelijk ook passen in de omgeving en gerealiseerd kunnen worden binnen geldende regels en procedures.
Daarom wordt niet pas aan het einde gekeken of een oplossing ook daadwerkelijk inpasbaar en uitvoerbaar is. Die voorwaarden spelen vanaf het begin een rol in de keuzes die worden gemaakt. Zo komen knelpunten eerder in beeld en kunnen oplossingen sneller tegen elkaar worden afgewogen.
Blauwdruk voor de toekomst
Het Living Lab heeft een duidelijke ambitie: sneller nieuw drinkwater beschikbaar maken dan binnen traditionele ontwikkeltrajecten gebruikelijk is. Waar zulke trajecten vaak tien tot vijftien jaar duren, wordt onderzocht hoe dat proces aanzienlijk kan worden verkort.
Maar het project gaat verder dan één locatie of één oplossing. De bedoeling is om kennis en werkwijzen te ontwikkelen die Vitens ook bij toekomstige drinkwateropgaven kan gebruiken.
De komende jaren staan daarom in het teken van bouwen, testen en leren. Niet alleen om extra drinkwatercapaciteit mogelijk te maken, maar ook om te ontdekken hoe toekomstige projecten sneller en slimmer kunnen worden aangepakt.
De opbrengst van het Living Lab zit daarmee mogelijk niet alleen in een nieuwe waterbron. Minstens zo waardevol is de kennis over hoe complexe drinkwateropgaven anders kunnen worden aangepakt. Zodat ook in de toekomst schoon drinkwater uit de kraan vanzelfsprekend kan blijven.
